Bu yazımda size SWIFT konusunu anlatacağım. SWIFT küresel ticaretin en önemli noktalarından biridir. SWIFT sisteminin ne olduğunu, nasıl çıktığını ve bu sistemin yaptırım olarak kullanıldığında yaratabileceği sonuçları ve bazı ülkelere sağladığı avantajları anlatacağım. Gelin, tanımını yaparak yazımıza başlayalım.

SWIFT Nedir?

SWIFT, dolaşımdaki paranın sınır tanımaksızın bir yerden başka bir yere hızlı bir şekilde gönderilmesini sağlayan mali yapılanmanın ismidir. İngilizcede, Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication, yani Küresel Bankalararası Finansal İletişim Birliği, kısaltmasından oluşmaktadır.

Merkezi Brüksel olan ve 1973 yılında oluşturulan bu sisteme dünya çapında 200 ülke üyedir. SWIFT geleneksel bir bankadan çok farklı bir sistemdir. Kullanıcıların birbirlerine aktardıkları paranın bir hesaptan çıktığını ve diğer bir banka hesabına girdiğini bildiren gerçek zamanlı mesajlaşma sistemidir. Kullanılan bu sistem üzerinden her gün 40 milyonu aşan mesaj gönderiliyor ve trilyonlarca yabancı para hükümetler veya şirketler arasında el değiştiriyor. Günümüzde bu transfer işlemleri SWIFT kodu ile yapılıyor. Örneğin, Türkiye ve Almanya’daki iki şirket arasındaki mal alışverişinde, taraflar kendi bankalarına ödeme talimatı verir. Bu bankaların finans merkezlerinde kurulu muhabir bankaları vardır. Bu bankalar, finans merkezlerindeki ana bankalarda bulunan hesaplarındaki tutarlarla ödemeyi gerçekleştirirler. Ödeme yapılır ve dekont alınır. Bu süreçteki finansal kodlama SWIFT ile yapılır.

SWIFT Denetleniyor Mu? Denetleniyorsa Kimler Tarafından Denetleniyor?

SWIFT, Amerikan ve Avrupa Bankalarının ortak girişimiyle kurulan bir sistemdir. Tek bir mali kurumun uluslararası ödeme sistemini geliştirmesini ve bu alanda tekel olmasını istemeyen bankaların isteğiyle kurulmuştur. İki binden fazla banka ve mali kuruluşun ortak olduğu bir sistemdir.

Sistemin denetleyicileri başta Belçika Merkez Bankası, ABD ve İngiltere merkez bankaları olmak üzere, üye tüm kuruluşlar tarafından ortaklaşa denetlenmektedir.

İran, nükleer programı gerekçesiyle uygulanan yaptırımların bir parçası olarak 2012 yılında SWIFT sisteminden dışlandı. Ülke, bu yaptırımın sonucunda petrol ihracat gelirlerinin yarısını ve dış ticaret gelirlerinin büyük bir bölümünü kaybetti. Birçok İranlı banka hesaplarından yaptıkları para transflerlerinde paralarına el konuldu.

Bu sebeple Batı merkezli finansal sistemlere şüpheyle bakan Rusya ve Çin gibi ülkeler kendi sistemlerine sahiptirler. Rusya’nın sistemi 2017 yılında kurulan SPFS olup sistemin içerisinde İsviçre ve Almanya gibi gelişmiş ülkeler bulunmaktadır. Çin, 2015’te CIPS’i kurmuştur.

SWIFT sistemini güçlü tutan, teknolojik altyapısı ve kullanım yaygınlığıdır. Kullanım yaygınlığı konusunda diğer sistemlerden bir adım önde olması nedeniyle Rusya’ya uygulanacak SWIFT erişim kısıtlamaları ülke ekonomisini zora sokacaktır. Bu yaptırımın etkisini, yaptırımın süresi ve uygulama biçimi belirler.

Rusya SWIFT’den Çıkarılırsa Ne Olur?

Böyle bir yaptırımın uygulanması halinde ülkenin finansal sistemlerinde bir aksaklık oluşur. Sorunsuz ve hızlı ödeme yapılamaz hale gelir. Doğalgaz, petrol ve tarım ürünleri sektöründeki ihraç ürünlerinin karşılığı olan ödemelerde büyük ölçüde sorun yaşanır. Mal tedarik süreci olumsuz etkilenir. Ülke içerisinde fiyatlar genel seviyesi had safhaya ulaşır. Uluslararası ticareti devam ettirebilmek için bankalar tek tek birbirleriyle iletişime geçerek ödemeleri gerçekleştirir fakat bu da hem zaman hem de ek ödeme yükümlülüğü getireceğinden Rusya hükümetinin gelirleri büyük ölçüde olumsuz etkilenir. Öte yandan, Rusya’nın işgali daha ileri noktaya giderse bankalar tamamen sistem dışı kalabilir. Kripto paralarla ticaret yapmak bir alternatif haline gelebilir ama bu kolay değil: Fiyatlar çok dalgalı olduğu için karşı taraftaki şirket kabul etmeyebilir. Ticaretin devam etmesi için Dolar ve Euro yerine altın kullanılabilir. Ancak hala talimat gönderme sorunu devam eder.

Rusya’nın ticaret ilişkilerinde en büyük ortak Çin ve ilerleyen süreçlerde bu ticari ilişki muhtemelen daha büyük hacimlere ulaşacaktır. İki ülke arasında paralar kullanılarak ticari ilişkiler daha da güçlenebilir.

Son olarak, Rusya’nın SWIFT işleminden çıkarılması kendisi ve diğer ülkeler için mal tedariki ve ödeme sistemlerinde sorunlar yaratabilir fakat bu durum Rusya’nın dış ticaretini kapatmıyor. Tüm bankalar SWIFT dışı kalsa da Çin ile olan işlemler sürecektir. Belirli bir noktaya kadar Çin’in gelişmiş blockchain teknolojisi ve kripto para ağları sayesinde ikili arasındaki ticaret, bu alanlardan bile yürütülebilir. Yine de Rusya ekonomisi her koşulda çok sarsılır fakat finansal sistemi orta vadede kendini koruyabilir. Önümüzdeki süreçte gerçekleşecek bu finansal yaptırımların Rusya-Ukrayna’yı etkilemesinin yanında Türkiye açısından da olumsuz sonuçları olacağı aşikar. Fakat işgal yoluyla bir politika yürütülmesinin bu yüzyılda belirli sonuçları olması gerektiği mutlaka gösterilmelidir.

Savaşın kazananı, barışın kaybedeni olmaz!

Kaynak:

Ukraine war: What is SWIFT and what would banning Russia from using it do?

SWIFT

Sosyal medyada paylaş

Muhammed Kül

Ege Üniversitesi İktisat mezunu. 2016'dan bu yana çeşitli platformlarda içerik üreticiliği yapmaktadır. 2019'da Ent Dergi'yi kurdu. Mülteci hakları alanında bağımsız aktivist olarak sivil toplum kuruluşlarıyla uluslararası projeler üretti. İzmir'de bir yatırım şirketinde yatırım uzmanı olarak çalışmaktadır. Ent Dergi'de strateji, planlama, araştırma ve geliştirme üzerine çalışıyor. Sürdürülebilir Yaşam prensibiyle kurulmuş bilgi ekosistemine katkı sağlayan bu platformda topluluk programını koordine ediyor.
Published On: Şubat 27th, 2022Categories: Ekonomi0 Yorum

Leave A Comment