Doğal gübre olarak da adlandırılan mikoriza, bazı bitkilerin kökleriyle ortak yaşam ilişkisi geliştiren, bu sayede ekosistemin devamlılığında rol oynayan mantarlara verilen isimdir. Myco mantar, rhiza kök anlamına gelir. Mikorizalar simbioz ilişki, ortak yaşam ilişkisi, geliştirdikleri bitkilere, bitkinin kendi kökleriyle topraktan faydalanamayacağı besin maddelerini sağlarlar.

Mikorizaların en bilinen faydası köklerinde yaşadığı bitkiye, bitkinin kendisinin alabileceği mineral (fosfor, çinko, demir, azot vb.) ve su miktarından daha fazla mineral ve su sağlayabilmesidir. Mikorizalar bir bitkinin köküne yerleşecekleri zaman kökün üzerine konuşlanır ve bitkilerin köklerindeki besin ve su kanallarına hifleriyle direkt olarak bağlanırlar. Bu yerleşim şekliyle hem toprakla hem de bitki kökleriyle iletişim halinde olurlar. Mineral eksiği olan veya daha kurak topraklarda mikoriza bitkinin gelişimi için hayati bir önem taşımaktadır. Köklerin yüzey alanını arttırdığı için bitkinin daha fazla alanla toprağa temasını ve bu sayede daha fazla suya ve minerale erişimini sağlar. Özellikle, bitkilerin azottan faydalanması konusunda etkin rol oynarlar. Toprakta bitkinin direkt kökleri ile alamayacağı amino asit ve azot gibi hayati bileşenleri, toprakta bulunan organik maddelerdeki proteinleri parçalayarak bitkinin ihtiyacı olan azotu ve amino asitleri sağlar. Mikorizal mantarlar bitkiye mineral sağlarken sadece yüzey alanı faktörünü kullanmazlar. Aynı zamanda toprağa salgıladıkları güçlü enzimler ile minerallerin çözünmesini sağlarlar. Bu sayede bitkiler mineralleri alabilir hale gelir.

Mikorizaların simbioz geliştirdiği bitkilere bir diğer faydası da patojenik mantarlara ve çeşitli zararlılara karşı bitkiyi korumaktır. Çeşitli çevresel faktörlerin yarattığı metal toksitlere ve tuzluluk gibi streslere karşı da bitki direncini artırır. Bu sayede bitkilerin zor koşullarda hayatta kalma becerileri artar ve bölgedeki ekolojik çeşitlilik korunmuş olur. Bitkilerin verimleri de mikoriza sayesinde artmış olur, bitki büyümesi hızlanır ve kök yapısı gelişir. Süs bitkilerinde erken çiçek açma gözlemlenirken mahsul bitkilerinde daha fazla meyve ve kök sebzesi oluşumu görülür. Mikorizanın etkili olabilmesi için kök ile direkt bağlantısı olması gerekir.

Gübreleme amacıyla süper konsantre mikoriza kullanımı için bilim insanları tarafından önerilen reçeteler aşağıdaki oranlarda uygulanmaktadır:

Ağaçlar:

6 gram mikoriza,1 kilogram deniz yosunu ekstratı ile karıştırılır, karışım bin ağaç için yeterlidir.

Çim alanlar:

5 gram mikoriza,1 kilogram deniz yosunu ekstraktı ile karıştırılır, karışım 3,5 dekar için yeterlidir.

Fideler:

2 gram mikoriza, 1 kilogram deniz yosunu ekstratı ile karıştırılır, karışım 5 bin bitki için yeterlidir.

Buğday-çilek:

6 gram mikoriza,1 kilogram deniz yosunu ekstratı ile karıştırılır, karışım 40 dekar için yeterlidir.

Mikorizalar doğada kendi kendilerine simbioz kurabilirlerken mahsuller üzerindeki olumlu etkileri fark edildikten sonra gübreleme amacıyla da kullanılmaya başlandı. Suni gübrenin zararları düşünüldüğünde çevreye zararı olmayan bu yöntemin kullanımının artması daha sürdürülebilir bir gelecek vadediyor. Suni gübre kullanımına kıyasla mikoriza kullanımının yeraltı ve yüzey sularına negatif bir etkisi yoktur, toprağa zarar vermemektedir ve bitkiler ya da mahsul üzerinde kimyasal kalıntıları bırakmamaktadır. Hem çevre hem de halk sağlığı açısından ekosisteme zarar vermeyen hatta çeşitliliği destekleyen bu türün gübrelemede kullanılması sürdürülebilir tarımın bir adımıdır denilebilir mi?

 

 

 

Sosyal medyada paylaş

Yonca Tekyıldız

Yıldız Teknik Üniversitesi’nde çevre mühendisliği yüksek lisans programına devam ediyorum. Öğrenmeyi, farklı şeyler deneyimlemeyi ve kendimi zorlamayı çok severim. Bir süredir temel insan hakları, toplumsal cinsiyet, çocuk hakları çalışmaları, çevre bilinci ve atık yönetimi konularında eğitmenlik yapıyordum. İklim değişikliği ve çevresel ayakizleri araştırmayı ve çalışmayı sevdiğim konular.
Published On: Ekim 22nd, 2021Categories: Doğa, Ekoloji0 Yorum

Leave A Comment