Daniler, büyük çoğunluğu Endonezya’da Yeni Gine’nin batısındaki dağlarda yaşayan bir kabile. Endonezya’da turizmin gelişmesi ile beraber, turistlerin sık ziyaret ettikleri kabilelerden biri olmuşlar. Daniler, ölen birinin ruhunun huzura kavuşmasını sağlamak için ardında kalanların parmaklarını kesmesi gerektiği inancı içindedirler. Gençlerde bu eğilim azalmış olsa da, özellikle Dani yaşlıları, bu yas ritüelinden kaynaklanan ampütasyonlarla yaşamaktadırlar. 

Acının fiziksel olarak ifade ediliş şekillerden en dikkat çekeni parmak kesme olsa da, kafa kazıtma, yüzüne çamurla işaretler çizme gibi birtakım başka ifade biçimleri de Danilerce kullanılmaktadır. 

Dani kabilesinde yas sürecini karşılama biçimi 

Ölümü içinde bulunduğumuz kültürün değerleri üzerinden algılarız. Danilerin inancına göre de ölümle birlikte ölen kişinin ruhu dünya üzerinde gezinir. Ancak bu ruhun huzura kavuşmaya ihtiyacı vardır. Bu da yas sürecinde çeşitli ritüellerin gerçekleştirilmesini gerektirir.

Yas kültürü

Yas, bütün kültürlerde, ölenin ardından yaşayanların tatmin edilmelerine yarayan ritüeller içerir. Ritüeller çoğunlukla, ölenin yaşayanların hayatında halen bir etkiye sahip olduğu inancını barındırır. Bu inanç aynı zamanda bireylerin ölümle başa çıkabilmelerinde önem taşır. Parmak kesme pratiğinde amaç, öncelikle ölümle başa çıkabilmektir. Bu ise spiritüel bir yaklaşımın arkasına gizlenir. Bu sayede bu pratik, bunu gerçekleştirecekler tarafından inançsal olarak meşrulaştırılmış olur. 

İnancın ötesinde aslında fiziksel acıyı, yas sürecinde yaşanan psikolojik acının bir ifadesi olarak kullanma amacı yer alır. Modern görülebilecek yas tutma biçimlerinde de benzer bir fiziksel yollu ifade etme isteği yer alır. Örneğin neredeyse tüm dünyada cenaze günü siyah giyilir. Kişi, bir yakını öldükten sonra bir süre eğlencelere katılmaz. Danilerde ise yas hali çok daha şiddetli bir şekilde ifade edilir. Duyulan acının büyüklüğünü göstermek o derece önemlidir ki, vücuttan bir uzvun koparılmasını gerektirir. 

Anma kültürü

Kişiler bütün topluma hayatlarından yitip giden kişinin adeta bedenlerinden kopup giden bir uzuv kadar eksiklik yarattığını göstermek isterler. Böylece ölen kişiyi hatırlama ve hatırlatma isteklerini açık bir şekilde göstermiş olurlar. Bizler de ölenleri anmak adına çeşitli merasimler ve törenler düzenlemekteyiz. Ölen birinin arkasından her yıl aynı zamanda kişinin anılması, bayram günlerinde mezarına gidilmesi de aslında benzer bir amaçla yapılır. Daniler ise parmaklarını kesmekle ölen kişiyi daima anmayı amaçlarlar. Bu sayede, ölenin anısı kişinin zihninde ve vücudunda kendini daima canlı tutacaktır. 

Cinsiyete atanmış bir ritüel

Parmak kesme ritüeli, ölümün ardından neredeyse tamamen kadınlar tarafından gerçekleştirilen bir pratiktir. Danilerdeki bu ritüeli gerçekleştirme yükümlülüğünün kadın-erkek cinsiyetlerine eşit olarak atanmamış olması da toplumda kadına yüklenen rollerin bir göstergesidir. Sevdiğini kaybeden Dani kadınlarından parmaklarını keserek adeta eksilmeleri beklenir. Babaları, çocukları veya kocaları ölerek eksilen kadın, eski bütünlüğüne ne zihnen ne de fiziken sahip olamaz. Bu eksilme halinin de mutlaka dışarıya yansıtılması gerekir. 

Bu kültürde duyguların taşıyıcısı, yansıtıcısı da kadındır. Rızaen yapıldığı kabul ediliğinde dahi, kadına toplumda yüklenen rol çok ağırdır: uzuv kaybetmek ve acısını sonsuza dek yaşatmak. Böylece, kadına kaybettiği kişinin anısını bir an dahi unutma hakkı verilmezken, erkeğe ölümü aşarak sosyal yaşama geri dönme hakkı tanınır. 

 

Görsel: © 2015 True & Forever Photography

Kaynak: 

Courses.lumenlearning.com. n.d. Death And Dying | Introduction To Sociology

Simpson, B., 2020. Death

 Lichtefeld, C., 2017. Grief: Ritual Finger Amputaion | Anthropological Perspectives On Death

Sosyal medyada paylaş

Begüm Acar

"Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi son sınıf öğrencisi, ENT Dergi yazarı ve Ekoloji editörü. Çocukken hayali belediye başkanı olmak iken, Hukuk Fakültesi'nin getirdiği şok ile ileride üzüm bağı işletmek istiyor. Özellikle, uluslararası ceza hukuku ve insan hakları hukukuyla ilgileniyor. Tek bir şeyle ilgilenmeye bünyesi elvermediği için aklı daima birden fazla projeyle meşgul. Boş zamanlarında çevresindeki insanlara MBTI ve Enneagram testleri yapıyor. Hukuk dışında psikoloji ve mimari ile de ilgileniyor."
Published On: Ekim 22nd, 2021Categories: Kadın, Sosyoloji0 Yorum

Leave A Comment