Sosyal medyada paylaş

Günler önce insanlık tarihi adına atılan en önemli adımlardan birini geride bıraktık. NASA’nın 30 Temmuz 2020’de Mars’a gönderilmek üzere Florida’dan fırlattığı Perseverance (Azim) adlı araç, yedi aylık yolculuğunu tamamladı. Mars’a daha önce de birçok araç gönderilmiş fakat bunların sadece %40’ı başarılı olmuştu. Perseverance, daha önce Mars yüzeyinde gerçekleştirilen ve jeolojik hizmetlere yönelik olan görevlerden daha farklı bir amaca hizmet ediyor: Yaşam aramak!

Perseverance’a uçuş yolunda yapılan ilk ayarlar, fırlatıldıktan yaklaşık iki hafta sonra gerçekleşti. Varış lokasyonunu belirlemek için düzeltme manevraları yapılarak varış noktası “Kızıl Gezegen”e ayarlandı. Hedef, Perseverance’ın gezegende bulunan Jezero Krateri’nin içine inebilmesiydi, bu yüzden ufak manevralar bile kritik öneme sahipti.

Yolculuk yaklaşık 7 ay ve 480 milyon kilometre sürdü. Gezegenin yüzeyine inişin sorunsuz gerçekleşmesi manevralar kadar önemliydi çünkü Mars’ın atmosferi çok ince olduğundan aracın yere çakılma riski vardı. İnişi yavaşlatmak için paraşüt ve iticiler kullanıldı. Aksi bir durumda paraşütün yırtılma olasılığı da vardı.

Tarihler 19 şubatı gösterdiğinde keşif aracı inişe geçmek için saatte yirmi bin kilometre hızla Mars’ın ince atmosferine daldı. İnişe on bir kilometre kala paraşüt açıldı ve ısı kalkanından ayrılmış olan iticilerin devreye girmesiyle araç, saniyede bir metrenin dörtte üçü kadar yavaşladı ve söylenilene göre bütün bunlar toplamda yedi dakika sürdü.

Kırk beş kilometre genişliğinde olan Jezero Krateri artık Perseverance’ın yeni evi olacak ve Perseverance bizim için “Mars’ta yaşam var mı?” sorusuna cevap arayacak.

Salda Gölü ve Jezero Krateri

Salda Gölü ve Jezero Krateri (Kaynak: Earth Observatory)

NASA’da çalışmayı yürüten bilim insanları Jezero’ya inmeden önce nasıl bir ortam ile karşılaşılacağına dair Dünya’dan örnekler ararken Burdur’daki Salda Gölü dikkatlerini çekmiş çünkü Jezero ve Salda Gölü, jeolojik olarak ve mineral özellikleri bakımından benzerlik gösteriyordu. Bunun üzerine Brad Garczynski, Perseverance bilim ekibiyle çalışan bir Purdue Üniversitesi yüksek lisans öğrencisi, görev öncesinde Salda Gölü’nde incelemelerde bulundu.

Jezero Krateri’nin önemine gelince: Daha önce yapılan araştırmalar sonucunda bir zamanlar Mars’ta su bulunduğuna dair kanıtlara ulaşılmıştı ve suyun bulunabileceği potansiyel noktalar arasında Jezero da yer alıyordu. Jezero, birçok konuma göre su izlerine ve buna bağlı olarak belki yaşamın da izlerine rastlayabileceğimiz yerlerden biriydi. Kısacası kraterin bir göl kalıntısı olabileceği düşünülüyor, bu yüzden ona Slav dillerinde “göl” anlamına gelen “Jezero” adı verildi.

NASA ve Avrupa Uzay Ajansı’nın bundan sonraki hedefi, daha küçük bir aracı 2026 yılında Jezero Krateri’ne göndererek Perseverance’ın bıraktığı tüplerin içindeki kaya örneklerini toplamak. Bu aracın yörüngeye çıkıp bir uydu tarafından yakalanması ve ilerideki araştırmalar için Dünya’ya getirilmesi de hedeflerin arasında.

Perseverance Keşif Aracı

Perseverance Keşif Aracı

Perseverance Keşif Aracı (Kaynak: NASA)

Perseverance, görevi olan bilimsel araştırmaları yapabilmesi için çok özel enstrümanlarla donatıldı.

  • Bir araba boyutunda: Bilgisayarını ve elektronik alet sistemlerini taşıyıp koruyan 3 metre uzunluğa, 2,7 metre genişliğe, 2,2 yüksekliğe ve 1,025 kg ağırlığa sahip bir gövdesi var.
  • Etrafı dolaşıp gözlem yaparak Mars’taki gözlerimiz olan, görevine odaklanmış birçok kamerası var. Gezici’nin üzerinde çeşitli yerlerde mevcut olan bu kameraların ağırlığı 425 gramdan daha az. Ayrıca 5120×3840 piksel görüntü boyutuna ve 20 megapiksel çözünürlüğe sahipler.
  • Tehlikeden kaçınma kameraları: Mars yüzeyinde bulunan hendekler ve büyük kayaların tehlike unsuru oluşturmalarına karşı otonom navigasyon görevi görüyor.
  • Navigasyon kameraları: Dünya üzerindeki denetleyicilere danışmasına gerek kalmadan kendi navigasyon kararlarını vermesine olanak sağlayarak güvenli bir sürüş sağlıyor.
  • CacheCam: Numune alındıktan sonra Dünya’ya getirilecek olan tüplerin kapatılmadan önce mikroskobik resimlerini çekmek için Perseverance’ın üst kısımlarında bulunuyor.

Bunların dışında çeşitli bilimsel çalışmalar için Mastcam-2, SuperCam, PIXL, SHERLOCK ve WATSON adlı kameralar da bulunmaktadır.

  • Mikrofonlar: Yüzeydeki sesleri algılaması için uzun direğinin başında bulunan 30 gramlık mikrofonlar, çevreyi bir seferde 3,5 dakika boyunca dinleyebilmesini sağlıyor.
  • Tekerlekler: Yüksek kaliteli dağ bisikleti şasileri yapmak için kullanılan bir işlemle oluşturulan, titanyum borudan yapılmış 6 adet tekerleği bulunuyor. Bizim gezegenimize göre yavaş olsa da araç, Mars standartlarına göre göze çarpan bir performans sergiliyor. Gezici, düz ve sert zeminlerde saniyede 4,2 santimetre veya saatte 152 metre azami hıza ulaşabiliyor.
  • Güç: Gezici’nin arka ucunda bulunan sürekli ısı kaynağında araca elektrik sağlaması için yaklaşık 4,8 kilogramlık plütonyum dioksit kullanılıyor.

Son olarak Gezici’nin daha önceki araçlardan farklı olan bir diğer özelliği ise bu aracın gideceği yolu kendisinin belirleyebilmesi için yüzey haritalaması yapma yeteneğine sahip olan bir Mars helikopteri bulunması. Bu helikopter sayesinde yüzey aracı kendi yönünü kendisi bulabilecek ve kısa süre içerisinde birçok alanı görüntüleyebilecek. Geçmişteki tüm Mars araçları Dünya’dan gönderilen komutlar ile hareket ettiriliyordu. Bu durum hem vakit kaybına neden oluyor hem de keşfi yavaşlatıyordu.

Şimdiden 2026 hedefleri için neler olabileceğini düşünmek heyecan verici.

O güne kadar bilimin ışığında kalın.


Kaynaklar:

“Mars 2020 Perseverance Rover”. NASA. İnternet. Erişim Tarihi: 22 Şubat 2021. <https://mars.nasa.gov/mars2020/>.

“NASA’nın Temmuz 2020’de Mars’a Gönderdiği Perseverance (Azim) Adlı Uzay Aracı Yedi Aylık Yolculuğunu Tamamladı.”. Biyografi. 19 Şubat 2021. İnternet. Erişim Tarihi: 22 Şubat 2021 <https://www.biyografi.info/haber/NASA%E2%80%99nin_Temmuz_2020de_Marsa_gonderdigi_Perseverance__Azim__adli_uzay_araci_yedi_aylik_yolculugunu_tamamladi>.

Sosyal medyada paylaş

About the Author: Şeyda Tangüner

Şeyda Tangüner
Muş Alparslan üniversitesi Fen bilgisi öğretmeni mezunu. Şu an kendi işini yapmıyor. Aslen Diyarbakırlı ama Akdeniz'in gözdesi Antalya'da yaşıyor. Mental olarak akla uygun, makul biri. En özgür hissettiğinde ise biraz deli. Daha çok kendi kafasında yaşayan biri. Ortaokul sıralarında yazmaya başladığı şiirlerine sırasıyla aşkı, psikolojiyi, insan ilişkilerini, toplumsal ve bilimsel konuları, kendi ütopyasını yazan bir kadın oldu kendisi. Ayrıca evde yetiştirdiği çiçeklerin annesi. Şarkı söylemek, müzik dinlemek yegane zevki. Deli kızın türküsünde bulabilirsiniz kendisini.
Categories: Bilim0 Comments

Leave A Comment