Non–Binary Terimini Anlamak

Toplum içinde kadın ve erkek cinsiyetleri dışında, non-binary kişiler de yer almaktadır.  Bu kişileri görmezden gelmek kesinlikle kabul edilebilecek bir şey değildir. Cinsiyet kimliklerinin ve cinsel yönelimlerin akışkanlığı göz önüne alındığında ikili cinsiyet sistemi oldukça sorunlu bir düşünce biçimidir.

İkili cinsiyet sistemi, yalnızca kadın ve erkek cinsiyetlerinin olduğunu ve kişilerin bunlardan biri içinde yer alması gerektiğini savunan bir temele dayanır. Yalnızca iki cinsiyetin bulunduğunu kabul etmek başlı başına bir problem olmakla birlikte, farklı cinsiyet deneyimlerine sahip kişilerin varlığını kabul etmemek mevcut toplumsal cinsiyet rollerini onaylamak anlamına gelir. Toplumsal cinsiyet normlarından kurtulmanın bir yolu, toplumda farklı cinsiyet kimliklerine sahip kişilerin olduğunu kabul etmekten geçer.

Non-binary ile bahsedilen şey, biyolojik cinsiyetten bağımsız olarak kişilerin beyanları ile ilgilidir. Biyolojik cinsiyetin ikili olmasının bir yansıması olarak, toplumda da yalnızca iki cinsiyet olduğu düşüncesi oluşmaktadır. Fakat kişilerin toplumsal cinsiyetlerinin yalnızca bu iki cinsiyetten biri olmak zorunda olması; hem kadın ve erkek dışındaki diğer cinsiyetleri görmezden gelmek hem de toplumsal cinsiyet rollerini onaylamak anlamına gelir.

Kendisini kadın veya erkek kimliği içinde tanımlamayan, kadınlık veya erkekliğin dışında cinsiyetlere sahip olan veya hem kadınlık hem de erkeklik durumlarını kabul eden kişiler, non-binary kişilerdir. İkili cinsiyet sistemine karşı, kendisini kadın veya erkek olarak tanımlamayan kişilerin en çok kullandığı terim non-binary terimidir.

Farklı Cinsiyet Varoluşları Tanımlamaları

  • Non-binary: Kişinin erkek ve kadın kimliklerinin tamamen dışında olmasıdır.
  • Agender: Kendisini iki cinsiyete de ait hissetmeyen, cinsiyeti olmayan kişilerdir.
  • Bigender: Hem erkeksi hem de kadınsı rollerle ilgili kültürel özellikler gösteren çift cinsiyetli kişilerdir.
  • Genderfluid: Kişi kendisini kadın ve erkek cinsiyetinin akışkan bir karışımı olarak tanımlar.
  • Genderqueer: Kişilerin kendilerine atanan özelliklerin bazılarına sahip olması veya bu özelliklerin ötesinde olmaları durumudur.
  • Thirdgender: Bireylerin hem kendileri hem de toplum tarafından kadın ya da erkek olarak kategorize edilememesi durumudur.
  • Gender non-conforming: Toplum tarafından kabul görmüş cinsiyet ifadelerini ve rollerini kabul etmeyen bireyleri ifade eder.

Yukarıda açıkladığım kavramlar, non-binary teriminin çeşitleri olarak görülebilir. Her biri birbirinden ince çizgiyle ayrılır ve anlattıkları şey farklıdır.

Cinsiyet, Cinsel Kimlik, Cinsel Yönelim Farklıdır

İngilizcede sex (cinsiyet) ve gender (toplumsal cinsiyet) olarak iki farklı kelime vardır. Sex, kişinin doğumuyla birlikte gelen biyolojik cinsiyetidir. Gender ise, toplumsal, kültürel ve çevresel etkenlerle inşa edilir. Her bireyin doğumuyla kendisine atanan cinsiyeti ile cinsel kimliği uyuşmayabilir. Bu noktada karşımıza “cis” ve “trans” kavramları çıkar. Eğer kişinin doğumunda gelen biyolojik cinsiyeti ile sahip olduğu cinsiyet kimliği birbirine uyuyorsa, bu kişilere ‘cis’ adı verilmektedir.  Cinsiyet kimliği, kendisine doğuşta atanan cinsiyetle örtüşmeyen kişiler için ise ‘trans’ kavramı kullanılmaktadır.

Yukarıda yapılan ‘cis’ ve ‘trans’ tanımları, çoğunlukla non-binary kişilerin trans olarak algılanmasına neden olmaktadır. Fakat trans ve non-binary tanımları birbirinden farklı şeyleri ifade eder.

Her biri birbirinden farklı anlamlara gelen bu terimleri iyi anlamak gerekir. Cinsiyet, cinsel kimlik ve cinsel yönelim aynı şeyleri ifade etmez. Bunun yaygın bir örneği; eşcinsel erkeklerin çoğunun “gender”ının kadın olduğunun düşünülmesidir. Veya “gender”ı erkek olanların “sex”inin de erkek olması beklenir. Bununla birlikte cinsel yönelimi homoseksüellik olan ve cinsiyeti kadın olan birinin cinsel kimliğinin “trans” ya da “erkek” olarak algılanması da sıkça karşılaşılan bir örnektir.

Beyan Esastır!

Cinsel kimlikler, kişilerin beyanlarını esas alır. Bu bağlamda cinsel kimlikleri, biyolojik cinsiyetten bağımsız ele almak gerekir. Bununla birlikte ikili cinsiyet sisteminde kendine yer edinemeyen veya edinmek istemeyen non-binaryler için de ‘cinsiyetsizlik’ veya her iki cinsiyete de ait hissetme durumu beyan olarak kabul edilmelidir.

Non-binary beyanının farklı karşılıkları olduğu için, kendisini non-binary olarak beyan eden birine non-binary beyanının ne yönde olduğu da sorulmalıdır.

Non-binary terimi kimi zaman ikili cinsiyet sisteminin dışında kalan tüm cinsiyetleri kapsamaktadır. Bu da çoğu zaman trans terimi ile karıştırılma nedenlerine örnek olarak gösterilebilir. Fakat trans bireyler, ikili cinsiyet sistemi içinde kadın veya erkek olarak kendilerini tanımlarlar. Ameliyat olmuş (trans) veya ameliyat olmamış (natrans) bireyler için bu durum aynı şekildedir. Kişinin beyanı esas alınır. Bu yüzden transları non-binary bireyler olarak göremeyiz.

Non-binary teriminin çokça kez yanlış anlaşılması birlikte, başka terimlerle karıştırılması da yaygın olarak görülen bir problemdir. Bu da kişilerin doğumlarıyla gelen biyolojik cinsiyetlerine göre onlara cinsiyet ataması yapılmasından kaynaklanmaktadır.

Non-Binary Terimiyle İlgili Bilinmesi Gerekenler

Non-binary bireylerin bazıları bedenleri ile cinsiyet kimliklerinin örtüşmesi için tıbbi prosedürlere girerler. Bu tüm non-binary bireyler için geçerli veya zorunlu değildir. Fakat ameliyat olma durumunun olması akıllara transları getirmemelidir. Non-binaryler, translardaki gibi cinsiyet temelli düşünerek ameliyat olmazlar.

Kimi trans bireyler kendilerini non-binary olarak, yani non-binary trans, beyan ederken; çoğu trans bireyin cinsiyet kimliği kadın veya erkektir. Burada dikkat edilmesi gereken şey kişinin beyanıdır.

En çok karıştırılan şeylerden bir diğeri de non-binary ve interseks bireylerdir. Bu iki terim farklı anlamlara gelmektedir. İnterseks bireyler, tipik kadın ve erkek tanımlarına uymayan biyolojik ve fiziksel özelliklere sahiptir. Bununla birlikte birçok interseks kendisini kadın veya erkek olarak tanımlar. Non-binary bireyler ise doğuştan ikili cinsiyet sistemiyle atanan bedenlere sahiptirler; fakat cinsiyet kimlikleri ikili cinsiyetin dışındadır.

Kaynak:

pembehayat.org

kaosgl.org

Görsel: verywellmind.com

Beste Begüm Yigit
Beste Begüm Yigit
Ege Üniversitesi Sosyoloji Bölümü'nden taze mezun. Ent Dergi'de yazar ve Yaşam Kategorisi editörü. Kendini tanımlamayı ve kimliği reddeden biri. Hayvan sömürüsüne karşı. Kadın, LGBTİ+ ve azınlıklar konusunda aktivist. Analog makinelere, tiyatroya ve bağımsız sinemaya ilgili. Çoğunlukla okur kimi zaman yazar.

Rastgele Yazılar

G4 EA H1N1: Yeni Virüs, Yeni Bir Salgına Yol Açabilir

Çinli bilim insanlarının yaptığı ve Amerika Birleşik Devletleri Ulusal Bilimler Akademisi tarafından yayımlanan çalışmaya göre G4 EA H1N1 virüsü, 2009’da yaşanan domuz...

Sosyal İzolasyona Uzanan Görünmez Eller

Çin’in Wuhan şehrindeki canlı hayvan pazarı kaynaklı olarak ortaya çıkan ve hızla tüm dünyaya yayılan yeni tip Koronavirüs, 23 Mart tarihi itibariyle Dünya Sağlık Örgütü’nün...

Farklı Bir Edebiyat

“Kadınlar erkekler gibi yazıp erkekler gibi yaşar ya da erkeklere benzerlerse, çok yazık olur, çünkü dünyanın büyüklüğü ve çeşitliliği göz önüne alındığında,...

Bir Ruh Katli: Kadın Sünneti

Kadın sünneti: Tıbbi olmayan nedenlerle kadın üreme organlarının tamamen veya kısmen çıkarılma işlemidir. Bu işlemde idrar ve âdet için küçük bir delik bırakılır ve...
Önceki İçerikTutuklamayanlar Tutuklansın!
Sonraki İçerikVegan Biftek

İlgili Makaleler

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz