‘Hayvan deneyi’ kelimesinin anlamına bakıldığında, omurgalı veya omurgasız insan-dışı canlı hayvan türleri üzerinde bilimsel amaçlarla gerçekleştirilen prosedürler olduğu görülmektedir. Peki, gerçekten bu deneyler insan dışı hayvanlar üzerinde yapılması gereken yollar ya da yöntemler midir? Hayvan deneyleri yerine kullanılacak yöntemler yok mu?

Unutmayalım ki, yaşadığımız teknoloji çağında insan varlığının kullandığı bir kozmetik ürünleri, tarım ilaçları ve temizlik ürünleri için fare, sıçan, hamster, tavşan, köpek, kedi, balık, maymun gibi insan harici canlıların üzerinde deney yapmak oldukça etik dışı bir durumdur. Çünkü insan harici hayvanların rızasını almak mümkün olmadığından, süreçteki tüm kurallar ve etik değerler, ilkeler yok sayılır. Bu durumda bize, hayvanlara karşı türcü ve problemli bir yaklaşımın var olduğunu gösterir.

Aynı, insanlar gibi sinir sistemine sahip, acıyı hissedebilen, acıya “duyarlı” canlıların üzerinde deney yaparak vücut bütünlüklerini bozmak, vücutlarına kimyasallar enjekte etmek, kasten hastalık bulaştırmak, acı-ağrı-korku gibi duygulara ve eziyete maruz bırakmak, onları doğal yaşamlarından alıkoymak, özgürlüklerini kısıtlamak, psikolojik şiddet uygulamak ve deneyin sonunda öldürmek, kabul edilemez bir durumdur. Dahası, hayvan deneyleri sonuçları bize tam doğru bir sonuç vermeyecektir. Çünkü hayvan ve insan fizyolojileri farklıdır. Hayvanlarda yan etki göstermeyen bir ilaç insanlarda ölüme yol açabilir.

Hayvan Deneyleri Yerine Bu Teknoloji Çağında Birçok Alternatifler Vardır:

1.Hücre Kültürleri (In vitro testler)
Hayvanlar üzerinde denenen ilaçlar ve kimyasalların laboratuvar ortamında üretilen hücre ve doku kültürleri üzerinde denenmesini içine alır. Hayvanlardan alınan hücre ya da doku kültürlerinin uygun laboratuvar ortamlarında çoğaltılmasıyla elde edilir. Bu yöntem, hayvanlar üzerinde yapılan deneylerinin kısıtlanmasına önayak olmaktadır.

2. Mikroakışkan çip testleri
Mikroakışkan çip testleri, hücre kültürü alternatifine göre gelişmiş bir prosedürdür. İlaçların etkilerini ve yan etkilerini tanımlamak için biyolojik hastalıklarda kullanılır. Bu çipler çok küçüktür ve içlerindeki odacıklarda vücudun çeşitli yerlerinden dokular barındırır.

3.Doku Organ Banyoları
Vücuttaki ilaç emilimleri, doku-organ banyolarında görülmektedir. İnsan vücudunda meydana gelen bir emilimin, iki farklı gelişmiş düzeyine sahip canlılar üzerinde test etmek kesin sonuçlar vermediğinden, insan doku örnekleri üzerinde yapılmasına denir. İnsan doku örnekleri de ameliyat geçiren insanların, ameliyat sonrasında çıkarılan doku parçalarından elde edilir. Hayvan deneylerini çürüten en önemli yöntemdir.

4. Mikrodoz Uygulamaları
Gönüllü insanlar üzerinde, ilaçların ilk evrelerinde etkileri ve yan etkilerini gözlemek için uygulanır.

5. Bilgisayara Modelleri ve Simülasyonları ( In siliko teknikler )
Bu programlar matematiksel denklemler kullanarak geliştirilen vücut, organlara gerçeklik simülasyonlarına dayanır. Ve bilgisayar kullanarak geliştirilen vücut ve organlara test yapılır.

6. Bakteri Kültürü (Bruce Ames testi)
Antibiyotik deneylerinde sınanacak ilacın karıştırıldığı ortamda yetiştirilen fare tifüsü bakterisi kültürü kullanılır. Bu yöntem 20 yıldır tavşanların yerine başarıyla kullanılmakta ve geliştirilmektedir.

7. Fiziksel- Kimyasal Testler
İnsulin üretimindeki testlerde, eskiden 800 fare katledilirken, şimdi bilimsel laboratuarlarda fiziksel ve kimyasal testlerle bu şiddete son verilmektedir.

8. Veri Bankaları
Veri bankaları sayesinde, yapılan binlerce deney verileri saklanması sayesinde, yapılan çalışmalar gereksiz yere tekrarlanmaz ve insan harici hayvanların kullanımı azaltılmaktadır.

Görüldüğü gibi, 2021 yılında insan harici hayvanları küçücük kafeslere koymadan, rızalarını almadan bedenlerinin üzerinde yapılan hiçbir deneye gerek yok. İnsan harici hayvanlarında tıpkı bizler gibi özgür olma hakları, başkalarının amaçları uğruna araç olmama, kısacası köle edilmeme hakları vardır. Yaşantımızda kullandığımız ürünlerde, özellikle kullandığımız kozmetik ürünlerinde, hayvanların üzerinde test edilip edilmediğine dikkat ederek hayvanların bireyliklerine ve dokunulmazlıklarına saygı duymuş oluruz ve bu sömürüyü düzeltebiliriz.

Deney yapmayan ve vegan olan kozmetik ürünler; Eyüp Sabri Tuncer, wet n wild, Lush, Kat Von D Beauty, Dermablend, Milani, Too Faced, Tarte, Urban Decay’dır.

Hayvan deneyi yapmayan ve vegan olan temizlik ürünler ise; U Green Clean (V), Turmepa (V), Astanish (LB) (V), Friendly Organic (LB), (V), Just Green Organic (V), Sodasan (V) (P), Sonett (P) (V) örnek olarak  verilebilir.

P: PETA sertifikalı hayvan deneyi yapmayan markalar
LB: Leaping Bunny onaylı hayvan deneyi yapmayan markalar
V: Vegan sertifikalı ürün seçenekleri bulunan markalar

İşte minik bir araştırmayla, bu ürünlere ulaşabilir, yaşamımızda kullandığımız ürünleri rahatça kullanabiliriz. Sevgiler…

Kaynakça:
https://www.deneyehayir.org/hayvan-deneyleri-yaniltiyor/
https://www.peta.org/living/personal-care-fashion/completely-vegan-beauty-and-body-product-brands/
https://www.veganoluyorum.com/BakimveTemizlik

Görsel:
https://www.prnewswire.com/news-releases/the-body-shop-and-cruelty-free-international-campaign-to-end-cosmetic-product-and-ingredient-animal-testing-globally-once-and-for-all-300466532.html

 

Sosyal medyada paylaş

İrem Kasap

Yazar Çanakkale'de 97 yılında doğdu. 3. sınıf İngiliz Dİli ve Edebiyatı öğrencisi olan Kasap'ın planları arasında yurtdışında çalışmak, ingilizce öğretmeni ya da hostes olmak var. Boş zamanlarında latin dansı ile uğraşan, keman çalan yazar, aynı zamanda veganizm ve feminizm gibi alanlarla ilgilenmektedir.
Published On: Mayıs 9th, 2021Categories: Ekoloji, Hayvan Hakları0 Yorum

Leave A Comment