Kategoriler
    More

      Gaslighting: En Tehlikeli Psikolojik Manipülasyon Biçimi

      Çevirmen: Deniz Bütün

      Gaslighting sinsi bir manipülasyon ve psikolojik kontrol biçimidir. Gaslighting’e maruz kalan kişiler sistematik ve kasıtlı olarak, genellikle kendileri hakkında doğru bildikleri şeyi sorgulamalarına sebep olacak şekilde yanlış bilgiye maruz bırakılırlar. Kendi hafızaları, algıları ve hatta akıl sağlıkları hakkında şüphe duyacak duruma gelirler. Zamanla, Gaslighting uygulayan kişinin manipülasyonları daha karmaşık ve inandırıcı hâle gelerek hedeflerindeki kişilerin gerçeği görme ihtimalini giderek zorlaştırır.

      Gaslighting nasıl meydana gelir?

      Gaslighting terimi 1938 tarihli “Gas Light” isimli bir oyun ve onun film uyarlamasından gelmektedir. Gaslighting, kişisel ve profesyonel ilişkilerde meydana gelebilmekte ve hedefteki kişilerin kimlik duyguları ile öz saygıları çerçevesinde benlikleri merkez alınmaktadır. Gaslighting uygulayan manipülatif kişi bunu ya karşısındaki kişi üzerinde güç elde etmek ya da basitçe bu eylemden hastalıklı bir şekilde zevk aldığı için gerçekleştirmektedir veya duygusal, fiziksel veya finansal olarak kontrol etme istekleri vardır.

      Gaslighting nasıl başlar?

      Gaslighting uygulayan kişi ile bir ilişki oldukça iyi başlamış gibi görünebilmektedir. İlk randevuda hedeflediği kişiyi övebilir ve anında onların güvenini kazanabilirler. Herhangi bir yakınlık kurulmadan önce gerçekleşen bu tarz bir dışa vurum, anında güven inşa etmektedir ve “sevgi bombardımanı” adı ile bilinen taktiğin bir parçasıdır. Hedef ne kadar çabuk aşık olursa, manipülasyonun bir sonraki aşaması o kadar hızlı başlayabilmektedir.

      Gaslighting uygulayan kişinin taktikleri nelerdir?

      Gaslighting uygulayan kişi başlangıçta basit şeyler hakkında yalan söyleyecektir ancak yanlış bilginin seviyesi arttıkça, anlatılanları sorgulanırsa yalan söylemekle suçlayabilmektedir. Tipik olarak, hedefindeki kişinin kafasını karıştırmak için nadiren olumlu destek uygularlar ancak aynı zamanda başkalarını hatta kendi arkadaşlarını ve ailesini, kendisinin yalan söylediğini veya kuruntusal olduğunu söyleyerek karşısındakinin aleyhine çevirmek için girişimlerde bulunabilirler. 

      Gaslighting’e maruz kaldığınızı nasıl anlarsınız?

      Gaslighting uygulanan kişi hatırladığı, düşündüğü ve hissettiklerinin “yanlış olduğu” şeklinde ısrara uğradıkça artan bir şekilde kendinden şüphe etmeye başlar. Manipülatif kişi daha hassas alanlarda yalan söyleyerek hedefindeki kişinin temel unsurlarını bozmayı ve çarpıtmayı, onu yıpratmayı, kafa karışıklığı yaratmayı ve onları Gaslighting uygulayan kişinin gerçeklik algısına güvenmeye zorlamayı amaçlamaktadır.

      Gaslighting kasıtsız bir eylem midir?

      Bir kişinin başka bir bireyi bunu yaptığının farkında olmadan manipüle etmesi mümkündür. Ancak yine de önemli olan, Gaslighting uygulayan kişi bu gerçeği açıkça ifade edemese veya farkında olmasa da karşısındakinin zihni ve davranışları üzerinde kontrol sahibi olmaktan zevk alıyor olmasıdır. Bazı kişiler manipülatif davranışlarda bulunmaktadır çünkü kendileri çocukken sıklıkla, genellikle ebeveynlerinde buna tanık olmuşlardır. Gaslighting uygulayan kişinin öz-farkındalık seviyesine bakılmaksızın, davranışı asla kabul edilebilir değildir ve olayın bilinmezliği manipülatif eylemler için bir bahane olarak kabul edilmemelidir.

      Gaslighting uygulayan kişinin farkına nasıl varılır?

      Gaslighting çoğu kişinin tahmin edebileceğinden daha etkili ve başarılı olabilmektedir. Hemen hemen herkes, tarih boyunca uygulanan ve günümüzde de istismarcılar, diktatörler, narsistler ve tarikat liderleri tarafından uygulanmaya devam edilen Gaslighting taktiklerine karışı savunmasız olabilmektedir. Gaslighting’i en etkili şekilde uygulayan kişiler genelikle tespit edilmesi en zor kişilerdir.

      Gaslighting’i kim uygular?

      Bu taktiği uygulayan kişilerde genellikle kişilik bozukluğu ile narsistik kişilik bozukluğu mevcuttur ve psikopatik liderler bunların arasında yer almaktadır. Manipülatörler hedeflerine farklı, dünyanın geri kalanına farklı yüzlerini gösterme eğilimindedir bu da hedeflerini, eğer yardım isteme eğiliminde bulunurlarsa onların manipüle veya duygusal olarak istismar edildiklerine kimsenin inanmayacağı fikrine yöneltmektedir. Gaslighting uygulayan kişiler taktiklerini tipik olarak çeşitli ilişkilerde tekrarlarlar. 

      Gaslighting ve Manipülasyon arasındaki fark nedir?

      Manipülasyon Gaslighting’in temel bir parçasıdır ancak manipülasyon oldukça yaygın bir taktiktir ve neredeyse herkes Gaslighting uygularken bunu yapmaya yatkındır ancak Gaslighting uygulayan kişiler çok daha nadirdir. Çocuklar ebeveynlerini küçük yaşlarda manipüle etmeye çalışmakta, pazarlamacılar tüketicileri manipüle etmeyi amaçlamaktadır. Ancak Gaslighting karşısındaki kişiyi yalnızca etkileme değil kontrol etme amacı taşıyan istismarcı davranış modeli taşımaktadır.

      Gaslighting ile Narsisizm arasındaki fark nedir?

      Gaslighting narsistik kişiliğin bir parçası olabilmektedir ancak narsistik kişilik bozukluğunun temel bir özelliği değildir. Bir narsist kişilik kendini öne çıkarma eğiliminde olabilmekte ve başkalarına karşı kendini üstün hissedebilmektedir ancak Gaslighting uygulayan kişi karşısındaki kişinin kendi öz-değerini sorgulatmayı amaçlamaktadır.

      Gaslighting uygulayan kişiyi terk etmek

      Gaslighting uygulayan kişinin temel amacı hedefindeki kişiyi elinde tutmaktır. Eğer bu kişi istismarcıyla aynı fikirde olmaz ya da onu sorgularsa, istismarcı kendisini “mağdur duruma düşürülen” biri olarak göstermeye çalışabilmektedir. Alternatif olarak, olumlu destek ile partnerlerini cezbetmeye çalışabilmektedirler. Çoğu insan eninde sonunda Gaslighting uygulayan kişinin etkisinden kaçmanın bir yolunu bulmaktadır. İstismarcının ayrılmayı kabul etmesi ise genellikle akıllarında başka bir hedef daha var anlamına gelmektedir.

      “Hoovering” nedir?

      Biri Gaslighting uygulayan kişiyi terk etmek istediğinde, bu kişiler ismini elektrikli süpürge markasından alan “hoovering” taktiğini uygulamaya çalışabilmektedir. Bu kişiler hedeflerine onları ne kadar çok sevdiğini söylecekler ve onların tüm pozitif özelliklerini öveceklerdir. Ayrıca aralarındaki şeylerin nasıl değişeceğini söyleyeceklerdir. Ancak hedeflerindeki kişi kalmayı kabul ettiği anda, her şey eski hâline geri dönme eğiliminde olacaktır.

      Gaslighting uygulanması kişiyi nasıl değiştirir?

      Gaslighting psikolojik olarak yıkıcı olabilmektedir. Güveni yerle bir edebilmekte, bir kişinin “insanların genellikle iyi” olduğu görüşünü tersine çevirebilmekte ve onlara yakın olan herkesten şüphelenme eğilimi yaratabilmektedir. Gaslighting hedefi olmak, kişinin kendine olan güvenini sarsmakta ve kendileri hakkında bir zamanlar değer verdikleri şeyleri unutmalarına sebep olmaktadır; sonuç olarak, başkalarına çok güvenen, hassas veya başkasına muhtaç olduğu için birinin kendini suçlaması gayet kolaydır. Bu deneyim bir daha asla bir ilişki içerisinde olmak istenmemesine sebep olabilmektedir.

      Kaynak: https://www.psychologytoday.com/intl/basics/gaslighting

      Deniz Bütün
      Deniz Bütün
      Trakya Üniversitesi İngilizce Mütercim - Tercümanlık öğrencisi. Emily Brontë, Sylvia Plath, Tezer Özlü, Hakan Günday, Duygu Asena ve Şafak Pavey tekrar tekrar okuduğu yazarlar arasında yer alır. Hayatın içinden duygulara ve anlatılara yer veren biraz da melankolik edebi eserler okumayı tercih ediyor. Sanat-Kültür ve Edebiyat dergilerini takip etmeyi sever. Bunların dışında psikolojiye ve çevirisine meraklı, aynı zamanda özel eğitime ihtiyacı olan bireyler ile ilgili çalışmalarda yer almaya özen göstermekte. Bisiklet kullanıcısı, spor yapmayı ihmal etmez, sağlıklı ve bilinçli beslenmeye özen göstermekte, aynı zamanda vejetaryen ve yemek yapmayı çok sever. Türk kahvesi ve bitki çayları vazgeçilmezleri arasında.

      Rastgele Yazılar

      Durum Güncellemesi: 2020`nin Başında Kişisel Bilgilerin Gizliliği

      Yazan: Adele Flakke JohannessenÇeviri: Gülçin Larsen 2019, Kişisel Bilgilerin Gizliliği yılıydı. Peki bizi 2020 neler bekliyor? 28...

      Kaktüsten Yapılma Vegan Deri, Hayvan Zulmüne Son Verecek

      Meksikalı iki girişimci tarafından tasarlanan yenilikçi çözüm vegan deri, sadece kaktüs kullanarak deri yaratma yollarını sunuyor.

      Transdinyester Sosyalist Devleti

      Bu bölge, kendi yerli halkının gözünde her ne kadar bir ülke olarak görülse de birkaç istisnanın dışında çoğu Avrupa ülkesi tarafından tanınmayan...

      Çarklar Dönüyor İşçiler Ölüyor

      Bugünlerde, yalnızca hafta sonları uygulanan sokağa çıkma yasağının bize ne kadar faydalı olacağı tartışılırken, hafta içi korona virüs yokmuşçasına çalışan, daha doğrusu...

      İlgili Makaleler

      CEVAP VER

      Lütfen yorumunuzu giriniz!
      Lütfen isminizi buraya giriniz