Cinsiyet Uyum Süreci; kişilerin medikal, psikolojik, toplumsal, ekonomik ve hukuksal olarak çok geniş bir alana yansıyan ve bu alanların birbirleriyle ilişkisinden doğan süreçleri ifade eden bir kavramdır. Cinsiyet uyum sürecinin özneleri; trans kadınlar, trans erkekler ve translar olabileceği gibi kendisini nasıl tanımladığından bağımsız olarak bu sürece ihtiyaç duyan herkes olabilir.

Bu sürecin hukuki boyutu ise; Kişinin nüfus cüzdanındaki cinsiyet hanesinin düzeltilmesine yöneliktir. Temel olarak 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 40. Maddesinde düzenlenmektedir. Okumakta olduğunuz yazımda elimden geldiğince ve kısaca atılması gereken adımları anlatmaya çalışacağım. Soru işaretleriniz ve ayrıntılı bilgi için kaynakça kısmında ekli bulunan SPOD’a ait kılavuzdan yardım alabilirsiniz.

MADDE 40 UYARINCA YAPILACAK BAŞVURU

4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu’nun m.40 hükmüne göre mahkemeye başvuran kişi aslında ameliyata izin  ve nüfus kayıtlarının düzeltilmesi için iki ayrı dava açacaktır. Anılan davalar başvuran kişinin yerleşim yerinde bulunan Asliye Hukuk Mahkemesinde açılacaktır. Davalı olarak ise kişinin bağlı bulunduğu nüfus müdürlüğü gösterilmelidir. Söylemekte fayda var ki tebligatlar dava dilekçesinde belirtilen ikametgah adresine postalanacaktır.
Öncelikle açılması gereken dava ameliyat için izin davasıdır. Ameliyat sürecinin tamamlanması ile birlikte nüfus kayıtlarının düzeltilmesi için ayrı bir dava açılabilir. Ameliyata izin davasının açılabilmesi, kanun koyucu tarafından birtakım şartlara tabi tutulmuştur.
Ameliyat iznine ilişkin olan mahkeme kararı 10 yıl boyunca geçerlidir.

MEDENİ KANUN 40. MADDEDE YER ALAN ŞARTLAR

  1. Anılan kanun maddesine göre başvuruda bulunmanın ilk şartı 18 yaşını doldurmuş olmaktır.
  2. Başvuruda bulunan kişinin evli olmaması gerekmektedir. Evli kişilerin başvuruları bir insan hakkı ihlali oluşturduğu halde yürürlükteki kanunlara uygun olarak reddedilecektir. Boşanmış olmak başvuruda bulunmak için herhangi bir engel oluşturmaz.
  3. Türk Medeni Kanunu m.40/1 hükmünde cinsiyet değiştirme için aranan diğer bir şart; kişinin transseksüel yapıda olmasıdır.
  4. Son olarak cinsiyet değişikliğinin ruh sağlığı açısından zorunluluğunu bir eğitim araştırma hastanesinden alınacak sağlık kurulu raporuyla ispatlaması şarttır.

İlk iki şart zaten kimlik durumu ile ilgili olduğundan başvuranın ayrıca ispatını sağlaması gerekmez, Mahkeme bu bilgilere kendiliğinden ulaşabilir. 3. ve 4. şartlar ise mahkemenin sevk yazısı ile gidilecek hastaneden alınacak rapor ile ispatlanacaktır.

NÜFUS KAYITLARININ DÜZELTİLMESİ

40. Maddenin ikinci fıkrasına göre;

“Verilen izne bağlı olarak amaç ve tıbbî yöntemlere uygun bir cinsiyet değiştirme ameliyatı gerçekleştirildiğinin resmî sağlık kurulu raporuyla doğrulanması hâlinde, mahkemece nüfus sicilinde gerekli düzeltmenin yapılmasına karar verilir.”

Davacı yerleşim yerinde bulunan Asliye Hukuk Mahkemesine dava açmalıdır. Mahkeme yine bir sağlık kurumuna sevk edecek ve bu kurumdan alınacak rapor ile ispat sağlanacaktır.

İSİM DEĞİŞİKLİĞİ

Kişi ismini değiştirmek zorunda değildir. Ancak istiyorsa isim değişikliği için ne yazık ki ayrı bir dava açması gerekecektir. Trans bireylerin doğrudan başvuru ile isim değişikliği yapabilecekleri bir yol hukukumuzda bulunmamaktadır. İsim değişikliği için yerleşim yerinde bulunan Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açmak gerekecektir.

Ad değiştirme davası kabul edildiğinde mahkeme değişikliği yerel veya ulusal bir gazetede ilan ettirir ve nüfus kayıtlarında gerekli değişikliğin yapılması için mahkeme kararını nüfus müdürlüğüne bildirir.

Trans uyum sürecinin bir hukuki zemine oturtulmuş olması uzun süren çabaların bir sonucudur. Günümüzde zorlayıcı bir yol olsa dahi trans bireylerin hukuk önünde cinsiyet uyum sürecini tamamlaması mümkündür. Ancak daha alınacak çok yol, süreçte düzeltilmesi gereken çok şey var.

Özgür ve eşit bir dünya dileğiyle…

#EŞİTLENECEKSİNİZ


KAYNAKÇA;

https://spod.org.tr/haberler-duyurular/cinsiyet-uyum-surecinin-hukuki-boyutu-sss-kilavuzu
T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi
Sert, Selin. “Türk Medeni Hukukunda Cinsiyet Değiştirme”. TBBD, 2015. 

Sosyal medyada paylaş

Güleycan Söner

1996 doğumlu. Özyeğin Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. İnsan hakları üzerine okumayı, yazmayı sever. İstanbulda yaşıyor. Her canlının yaşam hakkına saygılı bir hayat sürmeye çabalıyor.
Published On: Temmuz 15th, 2021Categories: Hukuk, İnsan Hakları, LGBTİ+0 Yorum

Leave A Comment