Kategoriler
    More

      Cinsel Seçilim: Erkekler Neden Dişilerden Daha Gösterişlidir?

      Bir önceki yazımda evrimin seçilim mekanizmalarından biri olan “yapay seçilim”den bashetmiştim ve yapay seçilimi daha iyi anlayabilmek için diğer bir seçilim mekanizması olan “doğal seçilim”den de yazının başında kısaca bahsetmiştim. Bu yazımda da evrimin diğer bir seçilim mekanizması olan “cinsel seçilim”den kısaca bahsedeceğim.

      Erkek tavus kuşlarının neden bu kadar gösterişli olduğunu hiç düşündünüz mü? İnsanı kendine hayran bırakan kuyrukları vardır halbuki bu, gayet hantal bir özelliktir ve erkek tavus kuşlarının hayatta kalma şansını azaltmaktadır.

      Bu özellik, hayatta kalma şansını azaltan bir özellikse evrimsel süreçte neden elenmemiştir? Sonuçta hayatta kalma şansını azaltan özellikler ve dolayısıyla bu özelliklere sahip olan bireyler elenirler, değil mi?

      Aslında durum tam olarak böyle değildir. Evet, doğada hayatta kalmak son derece önemlidir ve hayatta kalmayı zorlaştıran bir özelliğe sahip olan bireylerin işi, diğer bireylere göre çok daha zordur ancak bu, o bireyin ya da türün elenmesi için tek başına yeterli olmayabilir.

      Erkek tavus kuşlarının sahip olduğu bu hantal özellik (kuyruk) zaman içinde elenmemiştir çünkü bu özellik, erkek tavus kuşlarının üreme konusundaki başarı oranlarını artırarak onlara avantaj sağlamıştır. Dişiler, kabaca söylemek gerekirse daha gösterişli olan tavus kuşlarını seçerler çünkü gösterişli bir kuyruk, dişilere şu sinyalleri verir: Ben, bu kuyruklara rağmen hayatta kalabilecek kadar güçlü ve dayanıklıyım. Şu renklerimin güzelliğine ve parlaklığına bir bak! Bunun sebebi, sağlıklı bir erkek olmamdır zira ben, renklerimi veren proteinleri kolaylıkla üretebiliyorum.

      Dişiler, bu özelliklere sahip olan erkeklerden etkilenerek onlarla çiftleşmeyi seçerler. Bu da o erkeklerin döllerini gelecek nesillere aktarabilmelerini sağlar ve böylece soylarını devam ettirebilirler. Canlıların iki temel amacı olan “hayatta kalma ve üreme”nin “üreme” basamağını başarmış olurlar.

      Cinsel seçilim, “dişiye sahip olma savaşı”dır.

      Cinsel seçilim, doğal seçilimin temel dayanaklarından biri olarak kabul edilir. Erkek bireyler arasında yaşanan “dişiye sahip olma savaşı”ndan ileri gelmektedir.

      Cinsel seçilim kavramı, çoğu hayvanın geliştirdiği ve işlevi bireylerin hayatta kalmasını sağlamayan lâkin üretkenlik başarısını arttırmaya yardımcı olan eğilimlere sahip davranışların gözlemlenmesinden doğmuştur.

      Bu, iki farklı yolla anlaşılabilir:

      – Karşı cinse (ya da hemcinsine) karşı kendilerini çekici kılmalarıyla (cinsiyetler arası “interseksüel” seçilim),

      – Hemcinslerini korkutma, caydırma ya da aynı cinsiyetten rakiplerini mağlup etmeleriyle (cinsiyet içi “intraseksüel” seçilim).

      Dolayısıyla eşeysel seçilim iki ana form alır: Erkeklerin dişiler tarafından seçilmek için birbirleri ile rekabet edip yarıştıkları interseksüel seçilim (aynı zamanda “eş seçimi” ya da “dişi seçimi” olarak da bilinir) ve daha az kısıtlanmış olan cinsiyete mensup bireylerin (tipik olarak erkek cinsiyeti) daha kısıtlı olan cinsiyete ulaşmak için kendi aralarında saldırganca rekabet ettiği intraseksüel seçilim (aynı zamanda erkek-erkeğe rekabet olarak da bilinir). Burada kısıtlı olan cinsiyet, ebeveynlik görevi için en yüksek yatırım yapan cinsiyettir ve bu nedenle daha yüksek oranlarda iyi bir eş seçimi baskısı altında kalır.

      Özetle, doğal seçilim hayatta kalma mücadelesinin bir neticesi iken cinsel seçilim üreme mücadelesinin bir sonucu olarak ortaya çıkmaktadır.

      Cinsel mücadelenin iki türü vardır: ilki aynı cinsiyete sahip bireyler (genellikle erkekler) arasında olanıdır -ki bu mücadeler rakipleri saf dışı bırakmak veya öldürmek için yapılır- ve bu durumda dişiler pasif kalır; ikincisi ise aynı şekilde yine aynı cinsiyete sahip bireyler arasındadır -ve bunlar genellikle dişiler olur- fakat bu sefer mücadeler karşı cinsi etkilemek içindir ki bu sefer dişiler pasif kalmaz ve böylece kendilerine daha uygun olan eşler seçerler.

      Charles Darwin

      Cinsel seçilimin önemi

      Daha önceki yazımda da dediğim gibi doğadaki bütün türlerin iki temel amacı vardır: Hayatta kalmak ve üremek. Bu, eşeysel olarak üreyen tüm canlılar için geçerlidir. Doğada her hayvan, doğumundan itibaren yaşam mücadelesi ve ilerleyen zamanlarda da üreme mücadelesi verir.

      Üreme mücadelesi, türlerin bazı bireyleri üzerinde cinsel baskı dediğimiz unsuru oluşturur. Bu, karşı cinsi etkileyebilmek için bir bireyin sahip olması gereken özellikler ve bu özelliklerden olan sapma miktarı arasındaki fark olarak değerlendirebilir çünkü doğada bireyler, çiftleşebilmek için birbirleriyle mücadele etmek durumundadır ve bazı özelliklere sahip olan bireyler, diğerlerine göre daha avantajlı konumda olurlar ve üreme şansları artar.

      Bu yüzden belgesellerde birbiriyle kavga eden hayvanlar görürüz. Bunu, ortamdaki dişiyi etkileyebilmek için yaparlar.

      Yazının başında da söylediğim gibi erkek tavus kuşunun kuyruğunun oldukça gösterişli olması da dişileri etkilemek içindir.

      Kuşlarda da cinsel seçilime dair güzel örnekler bulunmaktadır. Ötüş frekansı, yüksekliği, biçimi; tüy renginin tonları, karışımları; yine kimi zamanlar dişiler için yapılan dövüşler; kimi zaman en iyi ve dayanıklı yuvayı kuran erkekler ve bu tip ikincil özellikler, dişi kuşların seçimini etkileyen unsurlardır. Etrafımızda bunca çeşit renkteki kuşların var olma sebebi, üzerlerindeki bu yoğun cinsel baskıdır. Bu, özellikle papağanlarda çok sık görülür.

      Sonuç olarak doğada cinsel seçilim açısından çok önemli evrimsel basamaklar geçirilmiştir ve hâlâ da geçirilmektedir. Cinsel seçilim, evrimin kaçınılmaz bir parçasıdır ve kimi zaman (tavus kuşlarında olduğu gibi) doğal seçilimden yani hayatta kalmaktan daha büyük önem arz edebilmektedir.

      Üstelik cinsel seçilim, diğer birçok evrim mekanizması gibi deneysel olarak da ispatlanmış ve gerçekliği gösterilmiş bir mekanizmadır. Buraya tıklayarak Evrim Ağacı’nın bu deneysel ispat ile ilgili makalesini de okuyabilirsiniz.

      Kaynaklar:

      İnci, T. “Cinsel Seçilim: Eş Tercihi Türlerin Evrimini Nasıl Şekillendiriyor?” Evrim Ağacı. 14 Ağustos 2018. İnternet: Erişim Tarihi: 8 Temmuz 2020. <https://evrimagaci.org/cinsel-secilim-es-tercihi-turlerin-evrimini-nasil-sekillendiriyor-7357>

      Bakırcı, Ç.M. “Evrim Mekanizmaları – 4: Cinsel Seçilim (Rastgele Olmayan Çiftleşme).” Evrim Ağacı. 22 Nisan 2011. İnternet. Erişim Tarihi: 8 Temmuz 2020. <https://evrimagaci.org/evrim-mekanizmalari-4-cinsel-secilim-rastgele-olmayan-ciftlesme-42>.

      “Cinsel Seçilim.” Vikipedi, Özgür Ansikopedi. 7 Temmuz 2020. İnternet. Erişim Tarihi: 8 Temmuz 2020. <https://tr.wikipedia.org/wiki/Cinsel_se%C3%A7ilim>.

      Gökalp Yelken
      Gökalp Yelken
      2001 yılında Sakarya'da doğdu. İlk ve ortaöğretimini doğduğu şehirde tamamladı. Daha sonra Hacettepe Üniversitesi Fransız Dili ve Edebiyatı Bölümü'nü kazandı, akademik hayatına Ankara'da devam ediyor. Bu sırada da ailesi Eskişehir'e taşındığı için Eskişehir'de ikamet ediyor. Ent Dergi'de bilim kategorisi editörü olarak çalışıyor ve aynı zamanda düzenli olarak yazılar yazıyor.

      Rastgele Yazılar

      Kendi Eşeğimizi Islık Çalarak Aramak

      Bugün şöyle bir ortaya sorsak, desek ki kaçınız polis şiddeti gördünüz, kaçınız darp edildiniz, kaçınız sözlü hakarete maruz kaldınız,...

      Marsha P. Johnson: Kraliçenin Yaşamı ve Ölümü

      Transseksüel öncü, aktivist ve sanatçı Marsha “Pay It No Mind” (Takma Kafana) Johnson, tüm nefrete karşı sevgi ile hayatta kalma mücadelesi veren bir kahramandı.

      Dört Bir Yandan Yükselen Ses : İstanbul Sözleşmesi Uygulansın

      İstanbul Sözleşmesi'nden çekilme tartışmalarına karşı binlerce kadın Türkiye'nin dört bir yanında sokaktaydı. İzmir'deki eyleme polis müdahale ederek 21 kişiyi gözaltına aldı.

      Tek Bedende Cixous & Dora: Perkins’in Sarı Duvar Kağıdı

      “Dünya hayvanlara, çocuklara, ilkellere ve delilere de kendini sunar, onlar da dünyada barınırlar, onlar da dünyayla birlikte var olurlar.”- Maurice-Merlau Ponty, Algılanan...

      İlgili Makaleler

      CEVAP VER

      Lütfen yorumunuzu giriniz!
      Lütfen isminizi buraya giriniz