Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi, çocuk haklarını koruma sözü veren ülkeler tarafından 1990 yılında yapılmış önemli bir anlaşmadır. Çocuk Hakları Sözleşmesi çocukların kim olduğunu, tüm haklarını ve hükümetlerin sorumluluklarını açıklamaktadır. Tüm haklar birbirine bağlıdır, hepsi eşit derecede önemlidir ve çocuklardan alınamazlar.

Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi

Madde-1: On sekiz yaşından küçük her birey çocuktur.

Madde-2: Kim oldukları, nerede yaşadıkları, hangi dili konuştukları, hangi dine inandıkları, ne düşündükleri, nasıl göründükleri, kız mı erkek mi oldukları, engelli olmaları, zengin mi fakir mi oldukları, ebeveynleri ve ailelerinin kim oldukları veya neye inandıkları ve yaptıkları fark etmeksizin her çocuk burada sıralanan haklara sahiptir. Hiçbir çocuğa hiçbir nedenle haksız muamele yapılmamalıdır.

Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi
Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi

Madde-3: Yetişkinler karar alırken, kararlarının çocukları nasıl etkileyeceğini düşünmelidirler. Tüm yetişkinler, çocuklar için en iyi sonucu verecek şekilde hareket etmelidirler. Hükümetler çocukların, ebeveynleri tarafından veya gerekli durumlarda başkaları tarafından korunmasını ve gözetilmesini garanti altına almalıdırlar.

Madde-4: Hükümetler, ülkelerindeki her bir çocuğun bu Sözleşmedeki haklarının tamamına erişmesini sağlamak için tüm imkanlarını seferber etmelidirler.

Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi
Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi

Madde-5: Hükümetler, çocukların büyürken yasal haklarını tam anlamıyla kullanabilmeleri için ailelerinin ve topluluklarının onlara rehberlik etmelerine izin vermelidir. Çocuklar büyüdükçe daha az rehberliğe ihtiyaç duyacaklardır.

Madde-6: Her çocuğun yaşam hakkı vardır. Hükümetler, çocukların hayatta kalmalarını ve mümkün olan en doğru şekilde gelişmelerini garanti altına almalıdır.

Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi
Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi

Madde-7: Çocukların doğumu kayıt altına alınmalı ve hükümet tarafından resmi şekilde tanınacak bir isim verilmelidir. Çocukların bir uyruğu olmalıdır (bir ülkeye bağlı olmalıdır). Mümkün olan durumlarda çocuk, ebeveynlerini tanımalı ve onlar tarafından gözetilmelidir.

Madde-8: Çocukların kendi kimliklerine sahip olma hakları vardır. Bu kimlik, onların kim olduklarını, isimlerini, uyruklarını ve aile bağlarını gösteren resmi bir kayıttır. Hiç kimse bunu onlardan almamalıdır, ancak bu gerçekleşirse, hükümetler çocukların ivedilikle kimliklerini geri alabilmeleri için onlara yardım etmelidir.

Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi
Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi

Madde-9: Çocuklar, doğru şekilde bakılmadıkları veya ebeveynlerinden şiddet gördükleri durumlar haricinde ailelerinden ayrı bırakılmamalıdır. Ebeveynleri birlikte yaşamayan çocuklar, bu durum çocuğa zarar vermediği sürece, her iki ebeveyni ile de görüşmelidir.

Madde-10: Bir çocuk ve ebeveynleri birbirinden farklı ülkelerde yaşıyorlarsa, hükümetler, ailenin ve çocuğun uluslararası yolculuk yapmalarına izin vermelidirler. Böylece ebeveynler ve çocukları görüşme ve birlikte kalma şansına sahip olurlar.

Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi
Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi

Madde-11: Kaçırılma durumlarında ya da ebeveynlerden biri onaylamazken diğer ebeveynin çocuğu yurtdışına çıkarması gibi kanuna aykırı durumlarda hükümetler, çocuğun yurt dışına çıkarılmasına engel olmalıdırlar.

Madde-12: Çocukların, kendilerini etkileyen konularda fikirlerini özgürce ifade etme hakları vardır. Yetişkinler, çocukları ciddiye almalı ve onları dinlemelidir.

Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi
Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi

Madde-13: Çocuklar, diğer insanlara zarar vermediği sürece, ne öğrendiklerini, düşündüklerini ve hissettiklerini, konuşarak, çizerek, yazarak ya da başka bir yolla özgürce ifade etme hakkına sahiptir.

Madde-14: Çocuklar, kendi düşüncelerini, fikirlerini ve dinlerini seçebilirler, ancak bu diğer insanları kendi haklarını kullanmaktan alıkoymamalıdır. Ebeveynler, çocuklarının bu haklarını doğru şekilde kullanabilmeleri için büyüme sürecinde onlara rehberlik edebilirler.

Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi
Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi

Madde-15: Çocuklar, diğer insanlara zarar vermediği sürece, gruplar kurabilir, mevcut gruplara veya organizasyonlara katılabilir ve yeni insanlar ile tanışabilirler.

Madde-16: Her çocuğun mahremiyet hakkı vardır. Kanunlar çocuğun mahremiyetini, ailesini, yuvasını, bağlantılarını ve itibarını saldırılardan korumalıdır.

Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi
Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi

Madde-17: Çocukların internetten, radyodan, televizyondan, gazetelerden, kitaplardan ve diğer kaynaklardan bilgiye erişme hakları vardır. Yetişkinler, çocukların bu kaynaklardan edindikleri bilgilerin zararlı olmadığından emin olmalıdır. Hükümetler, medyayı birçok farklı kaynaktan ve tüm çocukların anlayabileceği dillerde bilgi paylaşmaları için teşvik etmelidir.

Madde-18: Bir çocuğun yetiştirilmesinden birinci derecede sorumlu olanlar ebeveynlerdir. Çocuğun ebeveyni yok ise, bu durumda başka bir yetişkin sorumlu olur ve bu kişi veya kişiler “koruyucu” olarak nitelenir. Ebeveynler ve koruyucular daima çocuk için en iyi seçeneği değerlendirmelidir. Bu konuda hükümetler onlara yardım etmelidir. Çocuğun her iki ebeveyninin hayatta olduğu durumda, her iki ebeveyn de çocuğun yetiştirilmesinden sorumludur.

Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi
Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi

Madde-19: Hükümetler çocukları, onlara bakmakla yükümlü kişiler tarafından ihmal edilmekten, şiddetten ve istismardan korumalıdır.

 Madde-20: Kendi ailesi tarafından bakılamayan tüm çocukların dinlerine, dillerine, kültürlerine ve hayatlarının diğer yönlerine saygı gösteren başka kişiler tarafından bakılma hakkı vardır.

Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi
Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi

Madde-21: Çocuklar evlatlık alınırken, onlar için en iyi seçeneğin tercih edilmesi en önemli konudur. Başka bir ailenin yanında yaşama seçeneği, çocuğun kendi ülkesinde doğru şekilde bakılması için yeterli olmuyorsa, çocuk başka bir ülkede evlatlık verilebilir.

Madde-22: Kendi ülkelerinden başka bir ülkeye mülteci olarak giden çocuklar (orada kalmak, onlar için güvenli olmadığından) yardım ve koruma almalı ve o ülkede doğmuş çocuklarla aynı haklara sahip olmalıdır.

Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi
Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi

Madde-23: Bir engeli olan her çocuk, toplumdaki mümkün olan en iyi hayatı yaşamalıdır. Hükümetler, engelli çocukların toplumda aktif rol almaları ve bağımsızlaşmaları için önlerindeki tüm engelleri kaldırmalıdır.

Madde-24: Çocukların mümkün olan en iyi sağlık hizmetini almaya, temiz içme suyuna ve sağlıklı yiyeceklere erişmeye, temiz ve güvenli bir çevrede yaşamaya hakkı vardır. Tüm yetişkinlerin ve çocukların nasıl güvende ve sağlıklı kalabileceklerine dair bilgiye sahip olmaları gerekir.

Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi
Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi

Madde-25: Bakımı, korunması veya sağlığı için evinden uzakta bir yere yerleştirilen her çocuğun durumu, düzenli olarak incelenmeli ve her şeyin yolunda olup olmadığı kontrol edilmelidir. Aynı zamanda mevcut pozisyonunun, çocuk için hala en iyi seçenek olup olmadığı değerlendirilmelidir.

Madde-26: Hükümetler, parasal ve diğer yardımlar yolu ile, yoksul ailelerden gelen çocuklara yardım etmelidir.

Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi
Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi

Madde-27: Çocukların mümkün olan en iyi şekilde gelişebilmeleri için giyecek, yiyecek ve güvenli bir yuvaya sahip olma hakkı vardır. Hükümetler bunu karşılayamayan ailelere ve çocuklarına yardım etmelidir.

Madde-28: Her çocuğun eğitim alma hakkı vardır. İlköğretim ücretsiz olmalıdır. Orta öğretim ve lise eğitimi her çocuk için mevcut olmalıdır. Çocuklar mümkün olan en yüksek seviyede eğitim almaları için teşvik edilmelidir. Okullardaki disiplin şekli çocukların haklarına saygı göstermeli ve şiddet içermemelidir.

Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi
Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi

Madde-29: Eğitim, çocukların karakterlerini, yeteneklerini ve becerilerini tam anlamıyla geliştirebilmeleri için imkan tanımalıdır. Onlara haklarını anlamayı; başkalarının haklarına, kültürüne ve farklılıklarına saygı duymayı öğretmelidir.

Madde-30: Yaşadıkları ülkedeki toplumun çoğunluğu tarafından paylaşılmasa dahi çocukların kendi dillerini konuşma, kendi dinlerini ve kültürlerini yaşama hakkı vardır.

Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi
Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi

Madde-31: Her çocuğun kültürel ve yaratıcı aktivitelerde yer alma, oyun oynama, dinlenme ve rahatlama hakkı vardır.

Madde-32: Çocukların sağlıkları, gelişimleri ve eğitimleri üzerinde kötü etkisi bulunan işler yapmaktan korunma hakkı vardır. Çocuklar çalışırlarsa, güvende tutulma ve adil olarak ücretlendirilme hakları vardır.

Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi
Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi

Madde-33: Hükümetler çocukları, uyuşturucu almaktan, yapmaktan, taşımaktan veya satmaktan korumalıdır.

Madde-34: Hükümetler çocukları cinsel istismara ve sömürüye, para karşılığı cinsel ilişkiye zorlanmaya veya cinsel içerikli fotoğraf ve videolarının çekilmesine karşı korumalıdır.

Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi
Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi

Madde-35: Hükümetler çocukları kaçırılmaya, satılmaya, istismara karşı korumakla yükümlüdür.

Madde-36: Çocuklar, bu sözleşmede belirlenmemiş olsa dahi her türlü istismara karşı korunma hakkına sahiptir.

Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi
Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi

Madde-37: Kanunları çiğnemekle suçlanan çocuklar, idam edilmemeli, işkence edilmemeli, zalimce davranılmamalı, müebbet hapse çarptırılmamalı ya da yetişkinler ile birlikte hapse konulmamalıdır. Hapis, mümkün olan en kısa süre ile birlikte, her zaman son seçenek olmalıdır. Hapisteki çocuklar, yasal destek almalı ve daima aileleri ile iletişimde olmalıdır.

Madde-38: Çocukların savaş döneminde korunma hakkı vardır. On beş yaşından küçük hiçbir çocuk orduya katılamaz veya savaşta yer alamaz.

Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi
Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi

Madde-39: Çocuklar yaralanmış, ihmal edilmiş, kötü davranılmış veya savaştan etkilenmişler ise sağlıklarını veya haysiyetlerini geri kazanabilmek için yardım alma hakkına sahiptir.

Madde-40: Kanunu çiğnemekle suçlanan çocuklar, yasal destek alma ve adil yargılanma hakkına sahiptir. Bu çocukların, topluluklarının iyi birer üyesi haline gelmelerine yardım etmek için birçok çözüm bulunmalıdır. Hapis son seçenek olmalıdır.

Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi
Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi

Madde-41: Eğer bir ülkenin kanunları çocukların haklarını bu sözleşmeden daha iyi koruyorsa o kanunlar uygulanmalıdır.

Madde-42: Hükümetler çocuklara ve yetişkinlere sıklıkla bu sözleşmeyi anlatmalı, böylece herkesin çocuk haklarından haberdar olmasını sağlamalıdır.

Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi

Madde-43-54: Bu maddeler, tüm çocukların haklarını kullanabilmeleri için hükümetlerin, Birleşmiş Milletler’in –Çocuk Hakları Komitesi ve UNICEF dahil- ve diğer örgütlerin nasıl çalıştıklarını açıklamaktadır.

Bu metin, 20 Kasım Dünya Çocuk Hakları Günü için özel olarak Çocuk Hakları Komitesi ve UNICEF tarafından hazırlanan Çocuk Hakları Sözleşmesi’nin Çocuk Versiyonu’ndan çevirilmiştir ve Birleşmiş Miletler Çocuk Hakları Sözleşmesi’nin bir özetini içermektedir.

Detaylı bilgi için bakınız:
https://www.unicef.org/turkey/cocuk-haklarina-dair-sozlesme
https://www.unicef.org/sop/convention-rights-child-child-friendly-version

Çeviri: Nail Ceyran

Sosyal medyada paylaş

Nail Ceyran

Ege Üniversitesi, İktisat bölümü mezunudur ve İzmir’de yaşamaktadır. Özel sektörde bağımsız denetçi olarak çalışmaktadır. Ekonomi ve ekoloji alanlarında yazmakta ve makale çevirmenliği yapmaktadır. Çevre aktivisti, Zeytince Ekolojik Yaşamı Destekleme Derneği üyesi ve Zeytin Okulu gönüllüsüdür.
Published On: Kasım 20th, 2020Categories: Çeviri, Çocuk Hakları, Yaşam1 Comment

One Comment

  1. […] olan alıştırma kitaplarından oluşmaktadır. Alıştırma kitaplarının her biri çocukların pedagojik gelişimleri dikkate alınarak özenle hazırlanmıştır. Bu set ve oyun, çocuklara […]

Leave A Comment