Beden imgesi, herhangi bir kişinin kendi bedeni hakkındaki düşüncelerini, duygularını ve algılarını ifade eden bir kavramdır. Bu kavram bebeklikte başlayıp zamanla şekillenir. Bu süreç, bilişsel işlevler, vücut uyaranlarının algılanması, ebeveynlerin tutumu ve son yıllarda özellikle sosyal medya araçlarından alınan mesajlar ile somutlaşan sosyo-psikolojik bir süreçtir.

Beden imgesi, hem insanların ruh sağlığını etkileyen hem de bizzat ondan etkilenen bir kavramdır. Baudrillard (2012) geçmişten günümüze çeşitli sınırlandırmalara ve şekillendirmelere konu olmuş bir nesne olan bedenin beğenisinde dönemsel farklılıklar görüldüğünü belirtmiştir. Filmlerde ya da reklamlarda başrol oyuncularının gitgide daha ince kadınların veya daha kaslı erkeklerin, kısacası dönemin idealize ettiği bedene sahip insanların olduğunu açıkça fark etmekteyiz. Her ne kadar dönemsel olarak değişebilen beden idealleri çeşitli medya araçları ile dayatılmaya çalışılsa da bunun tek bir standardı ve ideali yoktur.

2017 yılında, Facebook ve Instagram’da gerçekleştirilen görünüm odaklı etkinlikler (fotoğraf, video vb.) ile beden imajı kaygıları arasındaki ilişkiyi inceleyen bir başka  çalışma yapılmıştır. Instagram daha çok görsel içeriklerin paylaşıldığı bir yer olduğu için buradan daha fazla etkilenildiği tahmin edilmiştir. Vücut gözetleme eğilimleri daha yüksek olan genç kadınların Instagram’ı düzenli olarak kullandığı düşünülmektedir.

2019’da yayımlanan bir çalışmada sosyal medya kullanımı veya sürekli beden imgesi içeren görüntü içeriklerine maruz kalmanın daha fazla vücut memnuniyetsizliği, diyet yapma, yiyecekleri kısıtlama, aşırı yeme ve sağlıklı yiyecekleri seçme ile ilişkili olduğunu ortaya koymuştur.

Ergenler üzerinde yapılan başka çalışmada ise Instagram’da çeşitli efektler ve düzeltme programları ile değiştirilmiş fotoğrafların etkilerine bakılmış ve sosyal karşılaştırmaya eğilimli ergenlerin bu tarz fotoğrafları gördükten sonra beden imgelerinden memnuniyetsiz oldukları fark edilmiştir.

Ergenlik dönemi; fiziksel ve duygusal süreçlerin yoğunlaştığı, duygusal dalgalanmaların çok sık yaşandığı bir dönemdir. Özellikle bu dönemde beden imgesi kavramının doğru anlaşılması çok daha önemlidir. Bu dönem süresince vücutta birçok vitamin, mineral ve temel besin öğesi gereksinimleri artmaktadır. Beden imgesi kavramı üzerinden zorbalığa maruz kalan veya bu kavramı kendisi içselleştiren çocuklarda bozulmuş yeme davranışı görülebilir. Bu hem fizyolojik hem de psikolojik olarak derin izlere neden olabilir. Tüm bunların yanında beden imgesi, yeme davranışı ve sosyal medya üçlüsünün o kadar da ilişkili olmadığını anlatan çalışmalar da literatürde mevcuttur fakat oklar daha çok bu kavramların ilişkili olduğu yönündedir. Bize düşen görev ise beden imgesi kavramını hem kendimiz hem de bir başkası için idealize etmemek, bilerek ya da bilmeyerek hiçbir bireyi bedeni üzerinden zorbalığa maruz bırakmamaktır. Reklamlarda, dizilerde oynatılan oyunculardan tutun da mağazalardaki kıyafet bedenleri dahi “standart” olarak seçilirken bu konuda bilinçlenip medyayı daha akılcı algılamalı ve kullanmalıyız.

Cohen, R. Newton-John, T. Slater, A. “The relationship between Facebook and Instagram appearance-focused activities and body image concerns in young women”. 19 Ekim 2017. İnternet. Erişim Tarihi: 4 Temmuz 2021. <https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1740144517302450?casa_token=Nd1hF6kv0L8AAAAA:6Heq13cw2ES9gZVLgV5AfMRvul3-NnYyOdLuNBOgSgSj2THlxF8GQkGG5skqBq1AgF8Q9sXf>.

Kleemans, M. Daalmans, S. Carbaat, I. Anschütz, D. “Picture Perfect: The Direct Effect of Manipulated Instagram Photos on Body Image in Adolescent Girls”. Media Psychology. 15 Aralık 2016. İnternet. Erişim Tarihi: 4 Temmuz 2021. <https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/15213269.2016.1257392>.

Saiphoo, A.N. Vahedi, Z. “A meta-analytic review of the relationship between social media use and body image disturbance”. 26 Temmuz 2019. İnternet. Erişim Tarihi: 4 Temmuz 2021. <https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0747563219302717?casa_token=DPdeVdjZSqoAAAAA:QiRkoANtMdlKknfA6QS-zrMVCnOWF0an2vFP7poy8gdO7E3ZnjHGzpOCo32ygia6wh8E8o9e>.

Bennett, B.L. Whisenhunt, B.L. Hudson, D.L. Wagner, A.F. Latner, J.D. Stefano, E.C. Beauchamp, M.T. “Examining the impact of social media on mood and body dissatisfaction using ecological momentary assessment”. Journal of American College Health. 25 Mart 2019. İnternet Erişim Tarihi: 4 Temmuz 2021. <https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/07448481.2019.1583236?casa_token=kUSSL-67t_gAAAAA%3ApDp8JNjo1aD-D5AqGOuZv0JcF9D0NoFcsM9q3HQNYpgiDtvxJm7cC8ukuXEFlydxRoVkxnSzKL0>.

Rounsefell, K. Gibson, S. McLean, S. Blair, M. Molenaar, A. Brennan, L. Truby, H. McCaffrey, T.A. “Social media, body image and food choices in healthy young adults: A mixed methods systematic review”. Nutrition & Dietetics. 3 Ekim 2019. İnternet. Erişim Tarihi: 4 Temmuz 2021. <https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/1747-0080.12581>.

Görsel Kaynağı: “What Is Body Dissatisfaction And How Does It Lead To Eating Disorders?” Walden University. <https://www.waldenu.edu/online-masters-programs/ms-in-clinical-mental-health-counseling/resource/what-is-body-dissatisfaction-and-how-does-it-lead-to-eating-disorders>.

Sosyal medyada paylaş

Merve Kalmış

Ege Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü mezunu bir diyetisten. Teorik ve pratik eğitimi boyunca ağırlıklı olarak Yetişkin Gastroenteroloji alanıyla ilgilendi. Sporcu Beslenmesi'ne olan ilgisinden dolayı ise İstanbul Üniversitesi Egzersiz ve Spor Bilimleri Bölümü’nde lisans eğitimine başladı. Bir çok sivil toplum kuruluşunun projesinde gönüllü olarak görev aldı (LÖSEV, İzmir Gönüllü Takımı, TEMA Vakfı). İzmir'de bir tıp merkezinde çeşitli alanlarda beslenme danışmanlığı vermeye devam etmektedir. Branşı ile ilgili doğru bilinen yanlışları düzeltmek, bilimsel içerikler üretmek için 2021 yılında Ent Dergi ailesine dahil oldu.
Published On: Temmuz 4th, 2021Categories: Beslenme, Bilim0 Yorum

Leave A Comment