Günümüzde pek çok ders kitabında bulunan bu özel eğri denklemi [xy2=4a2(2a-x)], “Agnesi’nin Cadısı” olarak bilinmektedir.

Agnesi, bu eğriye “yelken döndüren halat” anlamına gelen ve Latince “versoria”dan türeyen İtalyanca “versiera” ismini verdi. Agnesi’nin kitabında da eğri, “la versiera” olarak geçmekteydi. Çevirmenler “versiera” kelimesini İtalyancadan İngilizceye çevirirken bu kelimeyi “cadı” olarak çevirmiştir. Literatürde de uzun yıllar “Agnesi eğrisinin cadısı” olarak kullanılmasına rağmen eğri, “Ters Sinüs Eğrisi” olarak bilinen bu özel türden eğrilerin belirli bir aralıktaki analitik fonksiyon türüydü.

Bu eğri, Maria Gaetana Agnesi’nin 1748’de kaleme aldığı ve İmparatoriçe Maria Theresia’ya adadığı Analytical Institutions adlı kitabında tanımlanmıştır. Bu kitap farklı dillerde yazılmış matematik teorilerini birleştiren ilk metin olmanın yanı sıra bir kadın tarafından kaleme alınan ve günümüze kadar ulaşan en eski matematiksel metindir.

Henüz küçük yaşlarda dil yeteneğinin keşfedilmesiyle Maria Gaestana’nın temel bilimler okumasına karar verilmiştir. Latince, Fransızca ve Almanca dillerini öğrendiği gibi eski Yunan medeniyetine ait dilleri de öğrenmiştir. Matematiğe dair olmasa da kadınların yüksek öğretime dair haklarını savunduğu ilk makalesi 9 yaşında yayınlanmıştır. 12 yaşındayken felsefe denemelerinden oluşan Propositiones Philosophicae adlı kitabı basıldı. Babası, özel davetler düzenleyerek, kızının tezlerini dinlemeleri için saray erkanını malikanesine çağırıyordu. Maria babasının gösteriş merakına riayet etse de bu gösterilere alet olmaktan pek hoşlanmıyordu. Esas isteği bir rahibe olmaktı. Babası evden ayrılmaması için çok ısrar edince Maria, bunu üç şartla kabul etti: İstediği zaman kiliseye gidebilecekti, basit ve mütevazı giysiler giyecekti ve balolara, davetlere ve eğlencelere katılmayacaktı.

Sadece 30 yaşındayken Instituzioni analitiche ad uso della gioventù italiana (İtalyan gençliğinin kullanımı için analitik kurumlar) adlı bir matematik kitabı 1748 yılında yayımlandı. Bu ağır iki ciltli çalışma, diferansiyel ve integral hesabın bir çalışmasıdır. Birinci cilt, ikinci ciltteki hesabı anlamak için gereken cebirsel çerçevenin bir açıklamasıdır. O zamanlar çoğu insan matematiği büyük ölçüde fizikteki faydası nedeniyle önemli görüyordu ve modern matematik kitapları uygulamalı matematikle açıklanıyordu. Bu kitap, fizik uygulamalarına odaklanmayan ilk matematik kitaplardan biriydi.

Kitap, bilim çevrelerinde büyük yankılar uyandırdı. Papa XIV. Benedict, Maria’ya Bologna Akademisinde ders vermesinin teklif edileceğini yazdı ve kısa süre sonra da üniversite tarafından matematik kürsüsüne davet edildi ancak Maria, bu teklifi ne kabul etti ne de reddetti; kırk beş yıl boyunca ismi akademik kadroda kalsa da hiçbir zaman Bologna’ya gitmedi.

Agnesi’nin annesi 1732’de öldükten sonra babası iki kez tekrar evlendi ve Maria, üvey kardeşleri dâhil, 23 çocuğun en büyüğü oldu. Kendi dersleri ve performansları dışında kardeşlerini eğitmekle de yükümlüydü.

Babası öldükten sonra kendini tamamen hayır işlerine adayan Maria, teoloji üzerine çalışmaya ve evsizler ile düşkünlere yardım etmeye başladı. Hastaları önce babasının evine alan Maria, daha sonra yaşlı kadınlar için bir düşkünler yurdu açtı. Tüm parasını hayır işlerine harcayan Maria Agnesi, kendi yönettiği düşkünler evinde beş parasız olarak öldü.


Kaynaklar:

Lamb, E. “The 18th-Century Lady Mathematician Who Loved Calculus and God”. Smithsonian Magazine. 16 Mayıs 2018. İnternet. Erişim Tarihi: 21 Temmuz 2021. <https://www.smithsonianmag.com/science-nature/18th-century-lady-mathematician-who-changed-how-calculus-was-taught-180969078/>.

“Maria Gaetana Agnesi”. Famous Scientists. İnternet. Erişim Tarihi: 21 Temmuz 2021. <https://www.famousscientists.org/maria-gaetana-agnesi/>.

Sosyal medyada paylaş

Duygu Akkoç

Mühendislik okur, yarınlar için umutludur. İki çiçeğe annelik yapar. Mutsuz sonlu kısa öyküler yazar. Basılmamış karlara basar. Dinlenmek için sırtını sanata yaslar.
Published On: Temmuz 21st, 2021Categories: Bilim0 Yorum

Leave A Comment